Suplementy diety, czyli rozsądek przede wszystkim!
2017-11-03
Polecane

Suplementy diety, czyli rozsądek przede wszystkim!

Suplementy diety cieszą się coraz większą popularnością, a polski rynek tych produktów rozwija się w błyskawicznym tempie. W ciągu ostatniej dekady do sprzedaży weszło blisko 30 tysięcy produktów zgłoszonych jako suplementy diety. Na ten niezwykle dynamiczny rozwój niewątpliwy wpływ ma wszechobecna reklama suplementów. W 2015 roku co czwarta reklama w telewizji i co druga w radiu dotyczyły produktów zdrowotnych, a Polacy wydali na suplementy diety ponad 3,5 miliarda złotych! Tymczasem wiedza naszych rodaków na temat tego, czym są suplementy diety jest bardzo uboga - ponad 40% ankietowanych Polaków przypisało im właściwości lecznicze, których produkty te absolutnie nie posiadają, a prawie 50% pytanych uważało, że suplementy podlegają równie rygorystycznej kontroli, co leki, co również nie jest prawdą.
Nic więc dziwnego, że suplementy diety wzbudzają wiele kontrowersji, szczególnie w świetle opublikowanego niedawno raportu Najwyższej Izby Kontroli wskazującego na konieczność pilnej poprawy regulacji prawnych dotyczących tych produktów oraz lepszego nadzoru organów państwa nad ich wytwarzaniem, rejestracją, sprzedażą, bezpieczeństwem stosowania, a także reklamą. Dlatego warto przyjrzeć się faktom, aby świadomie i właściwie korzystać z działania suplementów diety, nie demonizując ich nadmiernie, ale również nie oczekując, iż zdziałają cuda!  

 

Pojęcie suplement diety brzmi bardzo fachowo, jednak nie wolno zapominać, że zgodnie z polskim prawem jest to nic innego jak… żywność. Oczywiście suplementy diety zawierają określone substancje odżywcze często w bardziej skoncentrowanej formie niż zwykłe mleko, czy czerwony burak, a także występują w postaci umożliwiającej dawkowanie, czyli w formie tabletek, kapsułek, czy syropu. Może to nasuwać skojarzenie z lekiem, ale nie zmienia jednak faktu, iż zielona herbata, czy młody jęczmień zapakowane w kapsułki to nadal tylko i wyłącznie żywność, która podlega przepisom ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywieniu, a nie bardzo restrykcyjnym uregulowaniom prawa farmaceutycznego. Zresztą – jak sama nazwa wskazuje suplement oznacza nic innego, jak „uzupełnienie”, „dodatek” i tak też należy go traktować. Suplement diety jest skoncentrowanym źródłem witamin, składników mineralnych lub innych substancji, które mogą występować naturalnie w żywności i które wykazują efekt odżywczy lub fizjologiczny. Podstawowym i jedynym celem stosowania suplementów diety jest więc uzupełnienie ewentualnych niedoborów składników odżywczych w normalnej, codziennej, a także niestety często ubogiej i monotonnej diecie.  

 

Niestety na rynku jest coraz więcej suplementów diety, których skład, wygląd oraz przeznaczenie mogą sugerować, iż stanowią one „odpowiedniki” leków. Jest to praktyka niedopuszczalna. W żadnym wypadku nie można utożsamiać suplementów diety z lekami, mimo że jedne i drugie znajdziemy na aptecznych półkach oraz jedne i drugie mają istotne znaczenie dla naszego zdrowia. Zadaniem suplementów diety jest utrzymanie równowagi organizmu na poziomie zapewniającym pełnię zdrowia, natomiast leki stosowane są w celu przywracania równowagi w organizmie zaburzonej w wyniku choroby. W przypadku leków konieczne są odpowiednie badania kliniczne potwierdzające skuteczność tych produktów, co nie jest wymagane dla suplementów diety.
Dlatego bardzo ważne, by wiedzieć jak te produkty od siebie odróżnić oraz kiedy sięgać po lek, a kiedy po suplement diety. Wbrew pozorom nie jest to takie trudne – warto poprosić o poradę i informację obecnego w aptece farmaceutę, a wybierając produkty samodzielnie - dokładnie obejrzeć opakowanie. Na pudełku suplementu zawsze znajdziemy określenie „suplement diety”, które powinno znajdować się w bezpośrednim sąsiedztwie nazwy preparatu, a zamiast sposobu dawkowania - informację o zalecanym dziennym spożyciu, podobnie, jak na etykietach innych produktów spożywczych. Na opakowaniu leku umieszczony jest numer pozwolenia dopuszczenia do obrotu, a ulotka zawiera szczegółowe informacje dotyczące wskazań, przeciwwskazań, sposobu dawkowania oraz możliwych działań niepożądanych, których to informacji na próżno szukać w ulotkach i na pudełkach suplementów diety. Może to dawać złudne wrażenie, że suplementy są bardziej bezpieczne niż leki. Mając jednak do wyboru lek lub zbliżony składem suplement diety zawsze lepiej zdecydować się na lek, którego działanie jest sprawdzone i skuteczne oraz podlega bardzo surowej kontroli wielu instytucji państwowych.  


Leki – zarówno te na receptę, jak i bez recepty są produktami, które stosowane są w celu zapobiegania chorobom lub ich leczenia. By wprowadzić lek do obrotu musi być on zostać zarejestrowany w Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPLiB). Producent musi więc przedstawić bardzo szczegółową dokumentację dotyczącą między innymi: badań jakościowych, toksykologicznych, farmakologicznych, przedklinicznych i klinicznych, bezpieczeństwa stosowania, skuteczności terapeutycznej oraz trwałości takiego produktu.
Organem dopuszczającym lek na rynek jest Minister Zdrowia, a znajdujący się w sprzedaży produkt leczniczy cały czas podlega kontroli URPLiB i Inspekcji Farmaceutycznej. Również reklama produktów leczniczych podlega znacznym ograniczeniom. Jak na tym tle wypadają suplementy? Prawo nie wymaga ich rejestracji, a do wprowadzenia ich do sprzedaży niezbędne jest tylko powiadomienie Głównego Inspektora Sanitarnego oraz przedstawienie wzoru etykiety. Produkcja, sprzedaż i kontrola jakości suplementów diety (tak, jak każdej innej żywności) podlega Sanepidowi. W przypadku suplementów diety nie obowiązuje kontrola jakościowa, a tym bardziej nie ma potrzeby przedstawiania wyników badań trwałości. Ponadto suplementy nie są badane pod kątem ewentualnych interakcji z lekami oraz nie są monitorowane pod względem działań niepożądanych. Wymagania tu są znacznie niższe, a kontrole sporadyczne, dlatego suplementy łatwo mogą się stać przedmiotem nielegalnych procederów, takich jak: skład niezgodny z zadeklarowanym na etykiecie, obecność substancji niedozwolonych, a nawet zagrażających zdrowiu.

Tak więc głównym gwarantem jakości, skuteczności i bezpieczeństwa stosowania danego suplementu diety jest wiarygodność jego producenta. Należy więc zwracać szczególną uwagę zarówno na to, gdzie kupujemy suplementy diety, jak również na renomę ich wytwórcy. Najlepiej oczywiście wybrać sprawdzonych producentów, obecnych na rynku od wielu lat, posiadających własne laboratoria badawcze, a suplementy kupować wyłącznie w aptekach, mając świadomość, że gwarancja jakości i bezpieczeństwa produktu zawsze znajduje odzwierciedlenie również w jego wyższej cenie.  

Czy więc należy sięgać po suplementy diety? Trzeba pamiętać, że suplementy diety absolutnie nie zastąpią leku - ale nie zastąpią również prawidłowej, urozmaiconej diety, wysiłku fizycznego, czy zdrowego trybu życia. Nie musisz więc sięgać po suplementy, gdy prowadzisz zdrowy tryb życia, dbasz o urozmaiconą dietę i jesteś zdrów jak przysłowiowa „ryba”. Zanim więc sięgniesz po jakąkolwiek tabletkę, powinieneś więc sobie zadać jedno podstawowe pytanie: „czy wprowadzając zmiany do swojego sposobu życia mogę osiągnąć ten sam efekt?” Jeśli odpowiedź brzmi „tak” – zrób to! Innymi słowy - nie bierz, jeśli nie musisz.
Jeśli jednak nie jesteś w stanie zadbać o siebie sam, a twój tryb życia sprawia, że znajdujesz się w permanentnym pośpiechu i stresie, na twoim talerzu pojawiają się ciągle te same dania, a sport oglądasz tylko w telewizji, z dużym prawdopodobieństwem jesteś potencjalnym kandydatem do suplementacji. Suplement diety może korzystnie wpłynąć na twoje zdrowie, o ile przyjmujesz go zgodnie z potrzebą twojego organizmu. Nie pomoże, jeśli przyjmujesz go bezkrytycznie wierząc reklamie – nie jesteś przecież „każdą” osobą po 60 roku życia, ani „przeciętnym” Kowalskim, nie daj więc sobie wmówić, że potrzebujesz wszystkiego, co pokażą w telewizji. Nie stosuj więc suplementów „na chybił trafił”, tylko skonsultuj się ze swoim lekarzem, farmaceutą lub dietetykiem. Na rynku występuje wiele grup suplementów diety, jednak największą stanowią produkty zawierające witaminy i składniki mineralne, które są skoncentrowanym źródłem tych substancji.
Obecnie coraz częściej spotyka się suplementy diety zawierające surowce roślinne lub wyizolowane z nich związki aktywne, których działanie polega głównie na wzmacnianiu sił odpornościowych organizmu oraz polepszaniu funkcjonowania poszczególnych narządów. Wiele z nich to cenna pomoc dla tych, którzy rzeczywiście wymagają suplementacji i nie są w stanie zmienić od razu swoich nawyków żywieniowych i stylu życia. Badania przeprowadzone przez specjalistów wykazują, że w diecie przeciętnego Polaka brakuje 12 spośród 17 niezbędnych składników odżywczych, co oznacza, że powinniśmy dużo baczniej przyglądać się temu, co mamy codziennie na talerzu i dbać o właściwą zawartość w produktach spożywczych m. in. wapnia, magnezu, żelaza, jodu, cynku, jak również wielu witamin: D i E, A oraz witamin B2, B12 i kwasu foliowego, a także błonnika pokarmowego i kwasów omega-3. U osób zdrowych stosujących zbilansowaną dietę, czyli zawierającą różnorodne produkty, bogatą w warzywa, owoce, produkty z pełnego ziarna, produkty strączkowe oraz ryby i chude mięso nie ma uzasadnienia do stosowania suplementów diety.  

Trzeba również pamiętać, że nierozważnie stosowane suplementy diety mogą zaszkodzić. Przekraczanie dziennych porcji oraz stosowanie zbyt wielu suplementów jednocześnie zwiększa ryzyko przedawkowania danej substancji i pogorszenia stanu zdrowia. Jeżeli suplementacja diety jest konieczna, powinniśmy wziąć pod uwagę możliwość interakcji z lekami.
Jest to szczególnie ważne u osób starszych, które zwykle zażywają codziennie kilka lub kilkanaście leków, a ze względu na pogarszający się stan zdrowia chętnie wspomagają się dodatkowo przeróżnymi suplementami, które mogą zaburzać działanie leków i prowadzić do groźnych dla zdrowia interakcji. Dlatego ich przyjmowanie powinno być skonsultowane z lekarzem lub farmaceutą. Tylko wówczas możliwa jest właściwa i skuteczna suplementacja występujących niedoborów. Warto też pamiętać, że efekt suplementacji najczęściej widoczny jest dopiero po kilku miesiącach regularnego stosowania preparatu.

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel