Probiotyki, prebiotyki, synbiotyki - fascynujący świat przyjaznych mikrobów
2017-01-14
Zdrowy tryb życia

Probiotyki, prebiotyki, synbiotyki - fascynujący świat przyjaznych mikrobów

Nasze jelita są siedliskiem dla ponad 100 trylionów bakterii, a skład mikroflory każdego z nas jest równie niepowtarzalny jak odcisk palca. 

Nieprawidłowy stan flory bakteryjnej jelit może sprzyjać wielu chorobom, nie tylko samego przewodu pokarmowego, ale również nawracającym infekcjom, atopowemu zapaleniu skóry, czy nowotworom. Tymczasem współczesna dieta oparta na wysokoprzetworzonych produktach, bogatych w konserwanty i sztuczne barwniki, powszechna antybiotykoterapia, nadmiernie czyste mieszkania oraz notoryczny stres i używki sprawiają, że w naszych jelitach żyje coraz mniej przyjaznych nam bakterii, przez co tracimy naturalnych sprzymierzeńców w walce z chorobami.  


Probiotyki
Słowo probiotyk pochodzi od greckich słów pro bios - dla życia i w skrócie oznacza żywy mikroorganizm, który po spożyciu wykazuje korzystny wpływ na organizm gospodarza. Probiotykami określamy więc preparaty zawierające wystarczającą ilość żywych, ściśle określonych mikroorganizmów, które są w stanie przetrwać w przewodzie pokarmowym i wykazać korzystne działanie na organizm. Do tej grupy zaliczamy bakterie z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium oraz drożdże, np. Saccharomyces boulardii. Dany szczep bakterii można uznać za probiotyczny jeśli spełnia kilka kryteriów: jest izolowany z organizmu człowieka, jest oporny na działanie kwasów żółciowych i soków trawiennych oraz na niskie pH żołądka, ma zdolność do kolonizacji jelita, chroni przed namnażaniem bakterii patogennych (chorobotwórczych) w przewodzie pokarmowym oraz wywiera pozytywny wpływ na metabolizm gospodarza.


Do najlepiej poznanych drobnoustrojów probiotycznych zaliczamy:  

Lactobacillus rhamnosus (Lactobacillus GG), który hamuje wzrost bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych, skraca czas trwania biegunek rotawirusowych u dzieci, biegunek poantybiotykowych i biegunek podróżnych, ogranicza rozwój próchnicy zębów oraz zmniejsza ryzyko wystąpienia atopowego zapalenia skóry (AZS);

Lactobacillus acidophilus
, który hamuje rozwój patogenów przez zakwaszenie środowiska, ogranicza rozwój drożdżaków z rodzaju Candidia oraz uczestniczy w produkcji kwasu foliowego i witamin z grupy B; 

Lactobacillus casei, który znalazł zastosowanie w leczeniu biegunek rotawirusowych u dzieci oraz ogranicza namnażanie pałeczek Helicobacter pylori, które są przyczyną przewlekłego zapalenia błony śluzowej żołądka;

Lactobacillus plantarum, który reguluje wydzielanie śluzu w przewodzie pokarmowym, poprawia ukrwienie oraz perystaltykę jelit, co ma szczególne znaczenie  w zespole jelita drażliwego;

Bifidobacterium bifidum, który zagnieżdża się w błonie śluzowej jelita grubego oraz w pochwie, co zapobiega kolonizacji bakterii chorobotwórczych, takich jak ClostridiumSalmonella, a także zwiększa przyswajanie z przewodu pokarmowego składników mineralnych np. żelaza, wapnia, magnezu;

Saccharomyces boulardii, który w przeciwieństwie do pozostałych probiotyków należy do drożdży i znalazł zastosowanie w zapobieganiu biegunkom poantybiotykowym, w biegunce podróżnych, w biegunkach wywołanych przez Clostridium difficile, Giardia lamblia, czy Shigella.  



Prebiotyki
Prebiotyki to składniki żywności, które nie podlegają trawieniu w przewodzie pokarmowym człowieka, a ich korzystny wpływ polega przede wszystkim na pobudzaniu wzrostu i aktywności bakterii probiotycznych, żyjących w jelicie grubym.
Do prebiotyków zaliczamy cukry proste np. laktulozę, laktitol oraz tzw. fruktany, np.: fruktooligosacharydy i inulinę. Wykazano, że ta ostatnia stymuluje wzrost populacji Lactobacillus nawet dziesięciokrotnie. Połączenie probiotyku z prebiotykiem określamy mianem synbiotyku i sprawia ono, że w jednym preparacie dostarczamy do organizmu żywe kultury bakterii probiotycznych od razu z „odżywką”, która dodatkowo ułatwia ich namnażanie i kolonizację jelita. Synbiotykiem nazywamy więc połączenie np. Lactobacillus z inuliną, czy Bifidobacterium z oligofruktozą.  


Przykłady dobroczynnego wpływu probiotyków
Konieczność terapii antybiotykami prowadzi do zniszczenia fizjologicznej mikroflory jelit, a sytuacja taka sprzyja namnażaniu bakterii chorobotwórczych, m. in. Clostridium difficile, co może prowadzić do rzekomobłoniastego zapalenia jelit. Dlatego przy terapii antybiotykami zaleca się przyjmowanie preparatu osłonowego z bakteriami probiotycznymi przez cały okres stosowania kuracji oraz kilka dni po jej zakończeniu, by odbudować prawidłową florę jelitową. Najlepiej przyjmować probiotyk około 2 godziny po zażyciu antybiotyku.  

Warto również pamiętać, że probiotyki poprawiają perystaltykę jelit, dzięki czemu znalazły zastosowanie w leczeniu zaparć. Szczepy probiotyczne obniżają wartość pH w obrębie jelit, hamują procesy gnilne, wpływają na przepuszczalność nabłonka, dzięki czemu mają korzystny wpływ w łagodzeniu stanów zapalnych jelit. Dotyczy to w szczególności szczepów: Saccharomyces boulardii, L. plantarum, L. acidophilus.
Udowodniono także, że szczepy probiotyczne: L. rhamnosus, L. reuteri, Saccharomyces boulardii skracają czas trwania biegunki u dzieci i osób dorosłych. W biegunkach podróżnych najlepiej sprawdzają się kombinacje probiotyków: Saccaromyces boulardii, Bifidobacterium bifidum, L. acidophilus lub B. bifidum, S. thermophilus i L. acidophilus. Szczepy probiotyczne mają również zdolność uwalniania laktazy - enzymu niezbędnego do trawienia laktozy zawartej w mleku, a także pobudzają ścianę jelit do jego wydzielania. Zapobiega to występowaniu dyskomfortu w jelitach w postaci: biegunki, wzdęć, kolek i bólów brzucha po spożyciu produktów zawierających laktozę. Pomocne w zwalczaniu tych dolegliwości okazały się: L. rhamnosus, B. lactis.  

Szczep Lactobacillus rhamnosus GG okazał się pomocny w leczeniu i zapobieganiu atopowego zapalenia skóry u dzieci. Zmniejsza on również ryzyko alergii na mleko krowie. Wykazano także hamujący wpływ probiotyków (np. L. rhamnosus) na przemiany prokarcynogenów w karcynogeny.  

Na szczególną uwagę zasługuje działanie immunomodulujące niektórych szczepów bakterii probiotycznych, w szczególności: L. acidophilus, L. casei, L. rhamnosus, co prowadzi do wzrostu odporności organizmu i  chroni przed infekcjami dróg oddechowych, błon śluzowych i przewodu pokarmowego.  

W organizmie człowieka bytuje wiele mikroorganizmów zapewniających mu prawidłowe funkcjonowanie i w sposób naturalny chroniących go przed powstaniem procesów chorobotwórczych. Niedobór tych pożytecznych drobnoustrojów może prowadzić do namnażania się bakterii potencjalnie chorobotwórczych. Dlatego ważne jest, aby ilość mikroorganizmów stanowiących prawidłową florę bakteryjną, utrzymać na odpowiednio wysokim poziomie. Niestety, probiotyki są bardzo wrażliwe na działanie szkodliwych substancji i czynników środowiska, w którym się znajdują, co prowadzi do zmniejszenia się ich liczby w przewodzie pokarmowym.
Często pierwszym sygnałem zaburzenia mikroflory jelitowej są: wzdęcia, biegunki, zaparcia oraz podatność na infekcje, a sama zmiana diety nie jest niewystarczająca do odbudowania równowagi mikroflory. Wtedy należy sięgnąć po odpowiednie suplementy diety, zawierające w swoim składzie przede wszystkim probiotyki. Należy jednak pamiętać, że pomiędzy probiotykami i prebiotykami istnieje ścisła korelacja, dlatego najlepiej stosować synbiotyki, które w swoim składzie zawierają obie te substancje i gwarantują najlepsze warunki do szybkiej kolonizacji przewodu pokarmowego przez przyjazne człowiekowi mikroorganizmy.
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel