Łuszczyca– choroba duszy i ciała
2017-04-13
Kosmetyki i uroda

Łuszczyca– choroba duszy i ciała

Łuszczyca to coś więcej niż tylko choroba skóry. Mimo że najczęściej jej objawy zlokalizowane są właśnie na skórze, łuszczyca to choroba dotycząca całego organizmu. U pacjentów, którzy cierpią na to schorzenie, znacznie częściej niż u zdrowych osób występują zaburzenia metaboliczne w postaci tzw. zespołu metabolicznego, takie jak: otyłość, cukrzyca, zbyt wysoki poziom cholesterolu, nadciśnienie tętnicze. Pacjenci z łuszczycą dwukrotnie częściej przechodzą zawał serca i udar mózgu, dużo częściej występują u nich także ciężkie choroby zapalne przewodu pokarmowego, jak choroba Crohna.
Wielu chorych dodatkowo boryka się z brakiem akceptacji, czy wręcz z dyskryminacją otoczenia. Nie tak dawno, bo jeszcze w XIX w. chorobę tą traktowano jak odmianę trądu, a pacjentów izolowano od społeczeństwa. Nie dziwi więc, że wielu chorych na łuszczycę poza dolegliwościami fizycznymi dodatkowo zmaga się z głęboką depresją. Przyjrzyjmy się więc uważniej tej niezakaźnej, nieuleczalnej, uwarunkowanej genetycznie i często ciężkiej chorobie o podłożu autoimmunologicznym, na którą cierpi co 3 osoba rasy kaukaskiej na świecie, a w Polsce dotyka ona ponad 1 mln pacjentów.
Łuszczyca jest jedną z najczęściej występujących przewlekłych chorób skóry i wśród białych mieszkańców kuli ziemskiej dotyka ponad 125 mln ludzi. Na północy Rosji i Norwegii dotyczy ona nawet 5-10% populacji, a w Niemczech, Danii i USA choruje 2-3% populacji. Sporadycznie choroba ta występuje u Indian Ameryki Północnej i Łacińskiej oraz u mieszkańców zachodniej Afryki i Dalekiego Wschodu, natomiast u Eskimosów jest praktycznie nieznana. Łuszczyca nie jest chorobą nową. Została dokładnie opisana i sklasyfikowana jako osobna jednostka chorobowa przez angielskiego lekarza Roberta Willan’a ponad 200 lat temu, jednak znana jest od czasów starożytnych (objawy typowe dla łuszczycy opisywał już Hipokrates, a po nim pierwszy rzymski lekarz - Galen).

Niestety, mimo że łuszczyca towarzyszy człowiekowi od wieków, nie udało się jeszcze w pełni wyjaśnić przyczyn rozwoju tej choroby, a w związku z tym nie potrafimy jej całkowicie wyleczyć. Postęp nauki pozwolił jednak stwierdzić, iż łuszczyca jest schorzeniem niezakaźnym i niezłośliwym, cechuje się przewlekłym przebiegiem z tendencją do samoistnego ustępowania (remisji, czyli wycofania objawów choroby) oraz nawrotów. Obecnie zaliczamy ją do dużej grupy chorób autoimmunologicznych o podłożu genetycznym. Badania nad genomem człowieka pozwoliły zidentyfikować kilka genów, których uszkodzenia (mutacje) mogą, pod wpływem niesprzyjających czynników środowiska, prowadzić do rozwoju łuszczycy. Choroba występująca u jednego z rodziców zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania u potomstwa o 25%. Gdy na łuszczycę choruje oboje rodziców, ryzyko rozwoju choroby u dziecka wzrasta do 60%.
Łuszczyca należy więc do tzw. chorób wielogenowych, co oznacza, że nie ma jednego genu odpowiedzialnego za powstanie tej choroby. Za jej ujawnienie odpowiada współdziałanie wielu genów oraz nakładających się na to czynników środowiskowych.  


Wśród czynników środowiskowych kojarzonych z rozwojem łuszczycy należy wymienić przede wszystkim: przewlekłe infekcje bakteryjne (szczególnie wywołane paciorkowcem, np. anginy ropne) i wirusowe (ospa wietrzna, różyczka, odra, półpasiec u dorosłych), niewyleczone ogniska zapalne w organizmie (zapalenie migdałków, zatok, próchnica, zapalenia dróg moczowych), infekcje drożdżakami, długotrwałe podrażnienia skóry lub jej uszkodzenia mechaniczne (w tym silne nasłonecznienie, które jest czynnikiem wyzwalającym objawy łuszczycy aż u 10% pacjentów), niektóre leki (np.: pochodne litu, ACE-inhibitory, β-blokery, niesteroidowe leki przeciwzapalne, leki przeciwmalaryczne), stres lub silny wstrząs psychiczny (u ponad 30% pacjentów jest przyczyną ujawnienia się choroby), nieprawidłową dietę, alkohol i papierosy. Często łuszczyca współistnieje z innymi chorobami z autoagresji, czyli innymi schorzeniami przewlekłymi, które rozwijają się na skutek ataku układu odporności na komórki i tkanki własnego organizmu i niszczenia ich.
U pacjentów chorujących na łuszczycę poza zmianami skórnymi stwierdza się często: łuszczycowe zapalenie stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, choroby tkanki łącznej, stwardnienie rozsiane, autoimmunologiczne choroby tarczycy, celiakię, czy nieswoiste zapalenia jelit.  


Łuszczyca, niezależnie od płci, ujawnia się zwykle między 10. a 40. rokiem życia, ale w ostatnich latach coraz częściej zapadają na nią ludzie nawet po 70. roku życia. Przypuszcza się, że tzw. późna łuszczyca może być spowodowana przyjmowaniem niektórych leków, np. β-blokerów stosowanych w leczeniu chorób serca. Często objawy łuszczycy można rozpoznać „gołym” okiem. Najczęściej spotykany rodzaj łuszczycy, czyli łuszczyca zwyczajna (psoriasis vulgaris) charakteryzuje się występowaniem wyraźnie odgraniczonych, lekko uniesionych zmian skórnych, które mogą mieć kolor różowy lub szary, pokrytych srebrną łuską martwych komórek. Po zdrapaniu łusek punktowo pojawiają się kropelki krwi – to objaw Auspitza, nazywany też krwawą rosą. Zmiany zapalne skóry mogą występować na łokciach, kolanach, plecach, czy skórze głowy i określamy je jako blaszki lub tarczki łuszczycowe.
U dzieci, częściej niż u dorosłych, grudki łuszczycowe pojawiają się na twarzy, szczególnie na czole, w okolicach brwi i powiek. Chorobie może towarzyszyć rozległy stan zapalny skóry, nierzadko z wysiękiem (tzw. łuszczyca wysiękowa).  


Zmiany skórne w łuszczycy powstają w wyniku toczącego się w skórze właściwej i naskórku procesu zapalnego o podłożu autoimmunologicznym oraz  zaburzonego procesu złuszczania się naskórka. W prawidłowo funkcjonującej, zdrowej skórze proces przemiany (rozwoju, dojrzewania i obumierania) komórek skóry (keratynocytów) trwa około 26–28 dni. W łuszczycy proces ten zostaje skrócony do ok. 4 dni. Nowe komórki dojrzewają za szybko, a stare nie nadążają się złuszczać, dlatego naskórek osób chorych staje się znacznie grubszy niż u osób zdrowych.
Ta patologiczna sytuacja, związana z nasileniem wzrostu i podziału komórek, powoduje także przyspieszenie przepływu krwi i rozszerzenie naczyń krwionośnych w chorych miejscach, co prowadzi do zaczerwieniania chorych miejsc i szybkiego gromadzenia się martwych komórek na powierzchni skóry. Zaburzenia te pociągają za sobą szereg zmian biochemicznych w skórze prowadzących do przewlekłego stanu zapalnego naskórka, uruchomienia niepożądanych reakcji immunologicznych i enzymatycznych w organizmie, które prowadzą do niszczenia przez organizm swoich własnych tkanek.  


W przebiegu łuszczycy zwykłej u 20 do 50 % pacjentów obserwuje się również zmiany w obrębie paznokci o charakterze nieregularnych, punktowych wgłębień w płytce (paznokcie naparstkowe), które związane są z zaburzeniem rogowacenia paznokci. Nasilone jest znacznie rogowacenie podpaznokciowe, co powoduje, że wolny koniec płytki paznokciowej unosi się ku górze (co może z wyglądu przypominać grzybicę paznokcia). Występowanie żółtych lub brązowych plam w obrębie płytki, tzw. plam olejowych, świadczy o obecności w obrębie łożyska paznokcia grudek łuszczycowych. Poza tymi objawami obserwuje się dodatkowo zwiększoną kruchość i łamliwość, podłużne rowkowanie płytki, zmiany jej zabarwienia oraz oddzielanie się od łożyska.  


Aby potwierdzić lub wykluczyć diagnozę łuszczycy, lekarz pobiera próbki skóry ze zmienionych przez chorobę miejsc i bada je pod mikroskopem. Różnicowanie postaci zwykłej łuszczycy należy przeprowadzić z innymi chorobami skóry m. in.: liszajem płaskim, łupieżem różowym Gilberta, czy grzybicą skóry gładkiej i paznokci. Zmiany, szczególnie na skórze owłosionej głowy, mogą sugerować łojotokowe zapalenie skóry (dermatitis seborrhoica), które jest odrębnym schorzeniem, ale może także współistnieć z łuszczycą.  

Nasilenie przebiegu łuszczycy jest zróżnicowane: od form z nielicznymi, niewielkimi wykwitami skórnymi, wielkości łebka od szpilki, po ciężkie postacie choroby, charakteryzujące się zmianami zapalnymi i wysiękowymi. U około 5–20% chorych pojawia się postać stawowa łuszczycy (psoriasis arthropatica), w której dochodzi do łuszczycowego zapalenia stawów. Jest ona jedną z groźniejszych form łuszczycy, ponieważ prowadzi do przewlekłego zapalenia stawów oraz struktur przylegających: ścięgien, kaletek maziowych i tkanki podskórnej i może doprowadzić do trwałego kalectwa. Łuszczyca stawowa połączona jest zazwyczaj z łuszczycą zwyczajną, objawiającą się zmianami skórnymi, jednak zdarza się, że zmiany skórne pojawiają się później i mogą być niewielkie, co utrudnia rozpoznanie choroby. Wśród wielu odmian łuszczycy wyróżnia się także tzw. łuszczycę krostkową (psoriasis pustulosa), która charakteryzuje się występowaniem jałowych krostek wielkości 2-3 mm, zlokalizowanych na podłożu rumieniowym.
Łuszczyca krostkowa ograniczona (inaczej łuszczyca krostkowa dłoni i stóp) występuje na powierzchni dłoni i podeszw stóp i czterokrotnie częściej dotyka kobiet. Postać łuszczycy krostkowej uogólnionej (von Zumbusch) jest najcięższą postacią choroby. Wysiewowi zmian łuszczycowych towarzyszy wysoka gorączka, osłabienie i zły stan ogólny pacjenta, czasem wręcz zagrażający życiu.  


Na ogół jednak łuszczyca nie stanowi bezpośredniego zagrożenia dla życia chorego, jednak ma silny negatywny wpływ na jakość życia. Przede wszystkim z uwagi na podłoże autoimmunologiczne choroby dostępne obecnie metody leczenia nie powodują całkowitego ustąpienia choroby lecz co najwyżej jej remisję, a farmakoterapia w wielu przypadkach sprowadza się przede wszystkim do łagodzenia objawów choroby poprzez zmniejszenie lub zlikwidowanie widocznych zmian na skórze, co umożliwia pacjentom w miarę normalne funkcjonowanie w społeczeństwie. Najczęściej w farmakoterapii łuszczycy wykorzystuje się preparaty keratolityczne (złuszczające) oparte na kwasie salicylowym i moczniku, dziegcie, cygnolinę, miejscowe glikokortykosteroidy oraz pochodne witaminy D, retinoidy i inhibitory kalcyneuryny.  



Szeroko stosowaną metodą leczenia łuszczycy jest również fototerapia, czyli naświetlanie. Kwalifikowani są do niej chorzy z niemal wszystkimi postaciami łuszczycy zwyczajnej, szczególnie ze zmianami rozległymi lub rozsianymi, w których stosowanie preparatów miejscowych jest utrudnione lub niemożliwe, a także chorzy z łuszczycą stawową. Fototerapię stosuje się przy wykorzystaniu dwóch podstawowych sposobów: naświetlania promieniami UVB: pełnym spektrum UVB: 290-320 nm lub wąskim pasmem napromieniania UVB: 320 nm (SUP) oraz fotochemioterapię (PUVA). Metoda PUVA polega na zastosowaniu długich promieni UVA (320-400 nm) w połączeniu z miejscowym lub ogólnym podawaniem leków z grupy psoralenów, które uwrażliwiają skórę na promieniowanie.  

Powyższe metody terapii miejscowej oraz fototerapii pozwalają uzyskać w większości przypadków chorych o łagodnym i średnio ciężkim przebiegu łuszczycy remisję na dłuższy lub krótszy okres czasu. Leczenie ogólne zaleca się wówczas, gdy terapia miejscowa nie przynosi efektów oraz w ciężkich przypadkach łuszczycy. Leczenie łuszczycy lekami ogólnymi można określić jako immunosupresję i jest ono obarczone większym ryzykiem wystąpienia objawów ubocznych. Zazwyczaj w terapii stosuje się preparaty: metotreksatu, retinoidy, cyklosporynę A oraz leki biologiczne.  



W zapobieganiu nawrotom łuszczycy bardzo istotne jest postępowanie profilaktyczne. Polega ono na unikaniu znanych czynników zaostrzających i prowokujących wysiewy łuszczycy (unikanie stresu i silnych emocji, niektórych leków, dbanie o prawidłową dietę i masę ciała) oraz zwalczaniu przewlekłych stanów zapalnych (leczenie próchnicy zębów, chorób przyzębia, infekcji pasożytniczych, usuwanie migdałków podniebiennych przy nawracających infekcjach paciorkowcowych górnych dróg oddechowych).
Zalecana jest bardzo umiarkowana ekspozycja na światło słoneczne, dieta niskokaloryczna oraz eliminacja używek, szczególnie alkoholu, a także właściwa pielęgnacja skóry, również podczas remisji choroby. Skóra pacjenta z łuszczycą różni się od skóry zdrowego człowieka i na wszystkie drażniące, uszkadzające czynniki może reagować wysiewem zmian łuszczycowych. Ponadto, zwłaszcza po leczeniu, często jest nadmiernie wysuszona, dlatego konieczne jest regularne stosowanie emolientów, które uelastyczniają warstwę rogową naskórka i ograniczają łuszczenie się jej powierzchni. Działanie tych preparatów polega na tworzeniu powłoki okluzyjnej, która zmniejsza stopień utraty wody przez skórę i dzięki temu umożliwia zapewnienie odpowiedniego stopnia nawodnienia wierzchniej warstwy skóry. W profilaktyce łuszczycy istotną rolę odgrywa również dieta, która powinna zawierać odpowiednie ilości kwasów omega-3, witamin (kwas foliowy, witaminy z grypy B, witamina D i C) i mikroelementów (cynku, selenu). Udowodniono również, że niektóre produkty, jak: alkohol, ostre przyprawy, czekolada i kakao, czerwone mięso i tłuszcze zwierzęce zaostrzają przebieg choroby i powodują tak zwany wysiew łuszczycowy.
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel