Zakrzepica – śmiertelny wróg!
2016-08-19

Zakrzepica – śmiertelny wróg!


Zakrzepica żylna ? choroba, której często nie widać
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, określana w skrócie zakrzepicą, to choroba polegająca na powstawaniu zakrzepów krwi (skrzeplin), które blokują przepływ krwi w żyłach. Zakrzepica może wystąpić w żyle dowolnej części ciała, ale najczęściej dotyczy żył głębokich nóg (głównie podudzi), czasem żył udowych i biodrowych (zakrzepica proksymalna) lub rzadziej żył powierzchniowych (zakrzepicy tej nie należy mylić z żylakami, choć często choroby te występują razem).   Skąd biorą się skrzepliny? W połowie XX w. niemiecki patolog Rudolf Virchow wymienił trzy przyczyny powstawania zakrzepicy żył głębokich: zaburzenia w przepływie krwi (związane np. z długotrwałym unieruchomieniem), zaburzenia w obrębie ściany naczyń krwionośnych (stany zapalne, mikrourazy, operacje) oraz stan nadkrzepliwości krwi (wrodzony lub spowodowany inną chorobą, np. nowotworem).  

Zakrzepica związana jest ze stanem zapalnym naczyń krwionośnych. Pod wpływem niesprzyjających warunków następuje aktywacja układu krzepnięcia i tworzenie skrzepliny zbudowanej głównie z fibryny. W procesie tworzenia skrzepu biorą również udział płytki krwi, które przyklejają się do śródbłonka wyścielającego żyłę, tworząc zakrzep. Na szczęście u wielu osób takie zakrzepy rozpuszczają się same, bez dodatkowego leczenia, ale w miejscu ich występowania pozostaje uszkodzenie w ścianie naczynia, które sprzyja powstawaniu kolejnego skrzepu. U osób nieleczonych zakrzep może stopniowo wypełniać światło żyły i upośledzać przepływ krwi, prowadząc czasem do całkowitego zamknięcia światła naczynia. Przepływająca krew może również oderwać zator od ściany naczynia i popłynie on z krwią przez serce do płuc, gdzie może wywołać bardzo niebezpieczny zator płucny.  

Czynniki ryzyka zakrzepicy
Ryzyko pojawienia się zakrzepicy jest wyższe u osób starszych, a także u osób z nadwagą i otyłością. Zakrzepicy sprzyja dłuższe unieruchomienie (np. obłożna choroba, opatrunek gipsowy, długotrwała podróż samolotem), operacje (szczególnie ortopedyczne), palenie tytoniu, alkohol, zażywanie preparatów hormonalnych (tabletek antykoncepcyjnych, hormonalnej terapii zastępczej), ciąża i połóg, choroby nowotworowe, a także niektóre choroby dziedziczne, w których występują zaburzenia krzepnięcia krwi (np. tzw. trombofilia wrodzona, czy hiperhomocysteinemia). Zakrzepica może wystąpić jako powikłanie innych chorób, np. zawału serca, udaru, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POCHP), choroby reumatycznej. Często bywa też pierwszym zwiastunem toczącego się w organizmie i jeszcze nie rozpoznanego nowotworu.  

Objawy zakrzepicy
Wiele osób dotkniętych zakrzepicą nie jest świadoma swojej choroby i  niebezpieczeństwa jakie ze sobą niesie. Ponad 2/3 pacjentów z zakrzepicą podudzi nie ma żadnych dolegliwości lub tylko niewielkie objawy, które nie wskazują jednoznacznie na tą podstępną chorobę. Chory ma uczucie ?pociągania? i napięcia w nodze, opisywane czasem jako ból rozrywający. Mogą pojawiać się też dolegliwości przypominające zakwasy. Gdy noga puchnie, boli, robi się niebieskawa bądź rozpalona (wzrasta temperatura i noga jest wyraźnie cieplejsza od drugiej) należy podejrzewać zakrzepicę żył głębokich i natychmiast udać się do lekarza w celu podjęcia leczenia najszybciej, jak to możliwe. Całkowite zamknięcie światła żyły przez zator może bowiem doprowadzić do bardzo dużego obrzęku, wstrząsu i niewydolności nerek, w związku z powyższym konieczna jest szybka interwencja chirurgiczna.   Wielu pacjentów z zakrzepicą żył głębokich cierpi również na powikłania w postaci zatorowości płucnej, która jednak w wielu przypadkach przebiega bezobjawowo (w przypadku niewielkiego zatoru) lub towarzyszą jej niespecyficzne objawy w postaci braku tchu, czy niewielkiej duszności. Duży zator może jednak spowodować silną duszność, a nawet wstrząs kardiogenny, czyli stan bezpośredniego zagrożenia życia, kiedy pomoc medyczna musi być natychmiastowa. Dlatego jeśli dojdzie do zachorowania na zakrzepicę, nie wolno ignorować jej objawów, nawet jeśli wydają się nam dość błahe. Ceną bagatelizowania choroby i lekceważenia jej leczenia jest życie!  

Leczenie zakrzepicy
W każdym przypadku zakrzepicy konieczne jest wdrożenie leczenia obniżającego krzepliwość krwi. W zaostrzeniu choroby podaje się zastrzyki zawierające heparynę drobnocząsteczkową, a w późniejszej fazie leczenia doustne leki przeciwzakrzepowe (tzw. antagonistów witaminy K ? warfarynę, acenokumarol) lub nowe doustne leki przeciwzakrzepowe, tzw. antykoaglulanty celowane, mające inny mechanizm działania (rywaroksaban, dabigatran, czy apiksaban). W celu uniknięcia nawrotu choroby farmakoterapię tabletkami kontynuuje się od 6 do 12 miesięcy. Elementem uzupełniającym terapię są także pończochy uciskowe o stopniu kompresji dobranym przez lekarza. Niestety zakrzepica jest chorobą, która ?lubi? nawracać (nawet po kilku latach). U części chorych rozwija się także tzw. zespół pozakrzepowy, który polega na nieodwracalnym uszkodzeniu żył i trwałym upośledzeniu krążenia krwi, a tym samym zastojów krwi w nogach, co w dalszej konsekwencji prowadzi do rozwoju żylaków oraz owrzodzeń podudzi.  

Profilaktyka
Warto unikać wszelkich czynników zwiększających ryzyko zachorowania na zakrzepicę, na które możemy mieć wpływ, jak: palenie papierosów, nadmierna masa ciała, czy stałe stosowanie leków antykoncepcyjnych (szczególnie dotyczy to pań palących papierosy). Picie dużej ilości płynów, unikanie alkoholu, noszenie wygodnej bielizny (skarpet, pończoch) i odzieży, która nie uciska i nie ogranicza przepływu krwi również ma znaczenie, szczególnie gdy planujemy dłuższą podróż. Najważniejszy jest jednak ruch i niewielka nawet aktywność fizyczna w postaci spacerów i gimnastyki (stawanie na palcach, na piętach), która uruchamia mięśnie nóg i poprawia przepływ krwi zapobiegając jej zastojom.  

Zakrzepica a podróż
Związek między długotrwałą podróżą samochodem, czy długim lotem samolotem, a ryzykiem zakrzepicy jest wciąż tematem licznych dyskusji. Pierwsze doniesienia o wystąpieniu zakrzepicy u 2 osób, po 14-godzinnym locie samolotem pojawiły się już w roku 1954. Od tego czasu przeprowadzono wiele badań, w których próbowano udowodnić wpływ podróżowania samolotem na rozwój zakrzepicy żylnej. Stwierdzono, że zasadnicze działanie na rozwój zakrzepicy ma czas podróży oraz współistniejące czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Częstość występowania zakrzepicy u pasażerów samolotów z grupy niskiego ryzyka (zdrowych osób, nie przyjmujących żadnych leków) wynosi ok 1,6%, natomiast wśród pasażerów samolotów z grupy wysokiego ryzyka (chorujących w przeszłości na zakrzepicę, otyłych, z nadciśnieniem, cukrzycą, innymi chorobami układu sercowo-naczyniowego, z dużymi żylakami, itp.) wynosi około 5%. Wieloletnie obserwacje pozwoliły w 2004 r. na opracowanie zaleceń, dotyczących stosowania biernej i czynnej profilaktyki przeciwzakrzepowej u podróżnych. Zgodnie z wytycznymi towarzystw naukowych profilaktykę przeciwzakrzepową należy wdrożyć podczas podróży samolotem, trwającej dłużej niż 6 godz. Pasażerowie powinni unikać noszenia odzieży dającej miejscowy ucisk w okolicy nóg i pasa (obcisłych spodni, bielizny, skarpet). Podczas podróży najlepiej zarezerwować miejsce przy przejściu, ponieważ umożliwia to częstsze wstawanie i krótkie spacery oraz gimnastykę nóg podczas lotu (siedząc wspinamy stopy naprzemiennie na palce i pięty wytrzymując w danej pozycji ok 5 sek., tak by uruchomić mięśnie łydek, poprawić przepływ krwi i zapobiec zastojom krwi). Podczas podróży należy pić dużo płynów, by zapobiec odwodnieniu.  

U osób, u których występują dodatkowe czynniki ryzyka zakrzepicy należy, oprócz profilaktyki biernej, wdrożyć aktywną profilaktykę przeciwzakrzepową, czyli zaopatrzyć się przed podróżą w odpowiednio dopasowane podkolanówki uciskowe, dające stopniowany poziom ucisku 1 lub 2 (wokół kostki ok. 15-30 mmHg). W przypadku zwiększonego ryzyka wystąpienia zakrzepicy zaleca się również profilaktyczne podanie podskórnie pojedynczej dawki heparyny drobnocząsteczkowej na 2-4 godz. przed planowanym wyjazdem. Bierną profilaktykę przeciwzakrzepową mogą stosować wszyscy pasażerowie, którzy żywią obawy przed zakrzepicą, ale osoby obciążone większym ryzykiem w związku z ogólnym stanem zdrowia, zawsze przed planowaną podróżą powinny zasięgnąć porady lekarza w kwestii właściwego zabezpieczenia się przed zagrożeniem, jakie stwarza zakrzepica.
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij