Wszystko o walce z cholesterolem
2015-11-19

Wszystko o walce z cholesterolem

Cholesterol jest organicznym związkiem, który stanowi naturalny budulec wszystkich błon komórkowych ludzkiego organizmu. Niezbędny jest również do budowy wielu hormonów, np. hormonów płciowych, witaminy D3 oraz kwasów żółciowych, które pomagają trawić tłuszcz. Cholesterol przemieszcza się we krwi w postaci kompleksu z białkiem. Takie połączenia nazywane są lipoproteinami. W zależności od tego, ile białka występuje w stosunku do tłuszczu, dzielimy je na trzy frakcje:

  • Lipoproteiny o niskiej gęstości (LDL) - nazywane są ?złym? cholesterolem, ponieważ ich nadmierna obecność może doprowadzić do powstania chorób sercowo-naczyniowych.
  • Lipoproteiny o dużej gęstości (HDL) ? to tzw. ?dobry? cholesterol. Uczestniczy w pozbywaniu się z krwi złego cholesterolu, dzięki czemu zmniejsza ryzyko wystąpienia chorób serca. Dlatego wysokie stężenie HDL we krwi jest pożądane.
  • Lipoproteiny o bardzo małej gęstości (VLDL) - są podobne do cholesterolu LDL.

Podwyższony poziom cholesterolu może być wywołany różnymi czynnikami. Najważniejszym jest nieprawidłowy sposób odżywiania się. Około 80 procent znajdującego się w organizmie cholesterolu jest produkowana przez wątrobę, a 20 procent dostarczamy z pożywieniem. Dieta obfitująca w tłuszcze zwierzęce, a także czerwone mięso, pełnotłusty nabiał, produkty z mąki pszennej oraz słodycze czy słone przekąski dostarczają do organizmu zbyt dużą ilość cholesterolu pokarmowego, nasyconych kwasów tłuszczowych oraz tłuszczów z grupy trans, co prowadzi do wzrostu stężenia ?złego? cholesterolu we krwi. Jednocześnie dostarczając do organizmu zbyt małych ilości tłuszczów roślinnych (oliwa), orzechów, czy pestek dyni i słonecznika, możemy się spodziewać, że poziom cholesterolu HDL będzie zbyt niski. Ze złą dietą związany jest kolejny czynnik, czyli wysoka masa ciała. U osób z nadwagą stwierdza się podwyższony poziom frakcji LDL, przy jednoczesnym obniżonym stężeniu ?dobrego? cholesterolu. Dodatkowo u osób z nadmiarem kilogramów częściej występuje cukrzyca i nadciśnienie tętnicze. Na wysoką masę ciała duży wpływ ma mała aktywność fizyczna. Dlatego, kiedy mamy siedzący tryb życia, powinniśmy się liczyć z możliwością podwyższonego poziomu ?złego? cholesterolu w naszej krwi. Palenie papierosów powoduje obniżanie poziomu frakcji HDL we krwi. Osoby starsze są bardziej narażone na wysokie stężenie LDL. Dodatkowo potwierdzono, że kobiety przed menopauzą mają mniejsze stężenie cholesterolu całkowitego we krwi niż mężczyźni w tym samym wieku. Jednak po menopauzie poziom LDL ma tendencję wzrostową. Skłonność do podwyższonego cholesterolu możemy odziedziczyć. Dlatego, gdy w naszej rodzinie są osoby, które mają to zaburzenie, powinniśmy być bardziej czujni.
Niestety, podwyższony poziom cholesterolu często nie daje odczuwalnych objawów. Aby go wykryć należy regularnie przeprowadzać profilaktyczne badania krwi. Czasem pojawiają się pewne dolegliwości, które powinny zwrócić naszą uwagę. Są to spadek energii, zawroty głowy, bóle nóg oraz żółtaki cholesterolowe ? niewielki, zgrubiałe, żółte plamki, które pojawiają się na stawach łokciowych, kolanowych oraz w okolicach powiek.
Walka z nieprawidłowym poziomem cholesterolu jest bardzo ważna, gdyż nadmiar cholesterolu prowadzi do wielu chorób. Jedną z nich jest miażdżyca. Dochodzi do niej w wyniku odkładania się ciałka miażdżycowego w wewnętrznej błonie tętnic, co prowadzi do zgrubienia tętnic i zwężenia ich światła. Częstym następstwem miażdżycy jest choroba niedokrwienna serca (choroba wieńcowa). Choroba ta ujawnia się w postaci bólów w klatce piersiowej spowodowanej niedokrwieniem serca, a nieleczone prowadzi do zawału serca.
Gdy mowa o cholesterolu, należy wspomnieć o trójglicerydach, które wpływają na poziom cholesterolu całkowitego. Są to organiczne związki chemiczne należące do lipidów. Stanowią 95 procent dostarczanych z pokarmem tłuszczy. Wraz z wolnymi kwasami tłuszczowymi są jednym z głównych materiałów energetycznych zużywanych na bieżące potrzeby organizmu lub są też magazynowane jako materiał zapasowy w postaci tkanki tłuszczowej. Są niezbędne w naszej diecie i powinny dostarczać ok. 30 procent dziennego zapotrzebowania na energię.
Podwyższony poziom trójglicerydów w połączeniu z niskim cholesterolem HDL i wysokim cholesterolem LDL znacznie przyśpiesza miażdżycę. Odkryto, że przekroczenie wartości prawidłowych poziomu trójglicerydów wiąże się z rozwojem miażdżycy, wystąpieniem choroby niedokrwiennej serca ze zgonem włącznie. Stąd też trójglicerydy uważane są za niebezpieczne tłuszcze, które należy za wszelką cenę obniżać. Na podwyższony poziom trójglicerydów wpływają podobne czynniki jak w przypadku lipidów.
Jeżeli wyżej wymienione czynniki nas dotyczą, powinniśmy wykonać badanie, którym oznaczymy stężenie cholesterolu, jego frakcji LDL i HDL oraz poziom trójglicerydów. Takie badanie nazywane jest lipidogramem lub profilem lipidowym. Do zbadania profilu lipidowego wystarczy mała próbka krwi pobranej z żyły. Powinna zostać pobrana na czczo, po minimum ośmio-godzinnej przerwie w jedzeniu. Wskazane jest również stosowania niskotłuszczowej diety przez okres kilku dni poprzedzających badanie. Niektóre frakcje lipidów są bardzo wrażliwe na skład ostatnich posiłków, wynik badania może nie odzwierciedlać rzeczywistego stanu gospodarki lipidowej organizmu. Prawidłowy lipidogram wskazuje następujące wartości:

cholesterol całkowity ? poniżej

190 mg/dl (5,0 mmol/l)

cholesterol HDL ? powyżej

40 mg/dl (1,0 mmol/l) u mężczyzn oraz powyżej 46 mg/d (1,2 mmol/l)l u kobiet

cholesterol LDL ? poniżej

115 mg/dl (3,0 mmol/l)

TG trój glicerydy ? poniżej

150 mg/dl (1,7 mmol/l)

U ludzi chorujących na cukrzycę wartości normy są bardziej rygorystyczne z uwagi na fakt, że sama cukrzyca stanowi czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.

Podstawowym warunkiem walki z cholesterolem jest zmiana stylu życia. Należy zwiększyć aktywność fizyczną i starać się zredukować masę ciała. Samą dietą można obniżyć swój poziom cholesterolu o około 10%. Dieta antycholesterolowa polega z jednej strony na ograniczeniu spożycia produktów bogatych w cholesterol, z drugiej zaś dostarczać ma takich, które spowodują wzrost frakcji HDL. Jest ona zbliżona do diety śródziemnomorskiej: zawiera dużo ryb, warzyw i owoców oraz oliwę. Należy wykreślić z jadłospisu czerwone mięso, podroby i tłuste wędliny: salami, boczek, parówki. Trzeba zrezygnować z masła, smalcu i słoniny. Z nabiału należy unikać pełnotłustego mleka i jego przetworów, np.: śmietany, serów żółtych i topionych oraz pełnotłustego twarogu. Ilość jajek trzeba ograniczyć do 2?3 tygodniowo (dotyczy to żółtek, bo białka można jeść bez ograniczeń). Niewskazane jest białe pieczywo, zakazane chipsy i wszelki fast food, a także alkohol. Z powodu zawartości tłuszczu należy pożegnać się z ciastkami i herbatnikami zawierającymi tłuszcz cukierniczy, tortami z kremem maślanym, chałwą i lodami na śmietanie.

Do największych pogromców cholesterolu wśród artykułów spożywczych należą:

Jabłka i zielenina. Zawarte w jabłkach przeciwutlenicze ? flawonoidy skutecznie zapobiegają tworzeniu się zakrzepów krwi, działają przeciwzapalnie i regenerująco na ściany naczyń krwionośnych, nie pozwalają blaszkom miażdżycowym przyklejać się do naczyń.Jabłka dostarczają również sporo błonnika, a dokładniej pektyn. Hamują one wchłanianie cholesterolu LDL z jelita. Blokowaniem wchłaniania cholesterolu do krwi zajmują się także roślinne sterole i stenole, obecne w liściach warzyw. Marchew, botwinę, cykorię czy pora warto jeść ze względu na prowitaminę A. Chroni ona frakcję HDL, zwalczając wolne rodniki. Przed utlenianiem i wzmożoną aktywnością złego cholesterolu bronią organizm także likopen i luteina. Ten pierwszy znajduje się głównie w czerwonych owocach i warzywach. Luteina w żółtych i zielonych, liściastych.
Czosnek i jego krewniacy. Wyciąg z czosnku pospolitego zawiera allicynę. Obniża ona poziom tłuszczów we krwi, które przyczyniają się do wapnienia tętnic, to znaczy tłuszczów o niskim skupieniu (LDL), zwiększając jednocześnie poziom tłuszczów o wysokim skupieniu (HDL).
Ryby oraz owoce morza. Zawierają w dużych ilościach niezbędnie nienasycone kwasy tłuszczowe, w tym kwasy omega-3. W cudowne kwasy obfitują przede wszystkim tłuste ryby morskie, ale i inne owoce morza to ich znakomite źródła.
Soja. Soja to najlepsze źródło lecytyny, która utrudnia wzrost stężenia cholesterolu we krwi, a zarazem zapobiega tworzeniu zapasów LDL w wątrobie.
Pieczywo pełnoziarniste. Zboża zapewniają nam solidną porcję błonnika (najwięcej otręby owsiane) i witaminy E. Obfitują też w witaminy z grupy B, które, zespołowo (zwłaszcza B6 i B12), potrafią ochronić komórki przed wnikaniem niechcianego cholesterolu LDL. Pomagają bowiem wątrobie zredukować zbyt wysoki poziom homocysteiny  aminokwasu, który uszkadza komórki śródbłonka i nasila działanie ?złego? cholesterolu.

Istnieją substancje, które obniżają poziom frakcji LDL i podwyższają stężenie HDL. Znajdziemy je w warzywach, owocach, zbożach, ziołach i rybach. Niektóre z nich są tak cenne, że sporządza się z nich lecznicze preparaty. Należą do nich kwas gamma-linolenowy (obecny m.in. w wiesiołku), karnityna, lecytyna sojowa, kwasy omega-3 i omega-6, allicyna (obecna w czosnku), sterole roślinne, witamina E oraz chrom. Bardzo popularne są suplementy z karczochem. Wiele takich preparatów oprócz obniżania poziomu cholesterolu, mogą wspomóc odchudzanie, regulować ciśnienie krwi, a nawet zapewnić prawidłowe funkcjonowanie serca.

Musimy pamiętać, że w walce z cholesterolem, ważne jest regularne badanie profilu lipidowego oraz kontakt z lekarzem.
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij