Poznaj przyczyny anemii
2016-05-17

Poznaj przyczyny anemii


Anemia to podstępna choroba, spowodowana zwykle niewystarczającą ilością hemoglobiny (czerwonego barwnika) w erytrocytach albo zbyt małą liczbą samych krwinek czerwonych. Czerwone krwinki odpowiadają za transport tlenu do wszystkich tkanek i narządów naszego organizmu. Żyją jednak tylko 120 dni, dlatego szpik kostny musi stale produkować nowe erytrocyty, a ?stare? lub uszkodzone utylizowane są przez śledzionę. Jeśli z jakiś powodów równowaga między tworzeniem, a obumieraniem czerwonych krwinek zostanie zaburzona, w komórkach i tkankach organizmu zaczyna brakować tlenu. Nie trzeba być specjalistą, by wiedzieć, że stałe dostarczanie tlenu do narządów i tkanek organizmu jest niezbędne dla ich prawidłowego funkcjonowania, a niedotlenione komórki przedwcześnie starzeją się i szybciej obumierają. Anemia, w skutek której do komórek dociera coraz mniej tlenu daje wyraźne objawy: osłabienie, przewlekłe uczucie zmęczenia i znużenie nie ustępujące nawet po odpoczynku. Objawy te są jednak często lekceważone, ponieważ do złudzenia przypominają stan przemęczenia towarzyszący niewyspaniu, przepracowaniu i życiu w stresie. Gdy jednak odpoczynek, czy krótki urlop nie przynoszą poprawy samopoczucia, włosy stają się matowe, łamliwe i coraz bardziej wypadają, dochodzą problemy z pamięcią i koncentracją, kołatanie serca, nadmierna senność, zawroty głowy, obniżenie nastroju, a nawet skłonność do depresji, to najwyższa pora zwrócić się po pomoc do lekarza. Wbrew powszechnym opiniom traktującym anemię jako ?babską? dolegliwość, czy wynik nieprawidłowych nawyków żywieniowych, choroba ta jest niezwykle powszechna u pacjentów obu płci na całym świecie. Tymczasem wystarczy proste badanie krwi, czyli morfologia oraz konsultacja z lekarzem dotycząca metody leczenia niedokrwistości, by z powrotem cieszyć się dobrym zdrowiem i tryskać energią.
Anemia, czyli niedokrwistość, może być spowodowana różnymi przyczynami. Najczęściej dochodzi do niej z powodu nadmiernej utraty krwi (obfite miesiączki, duża utrata krwi podczas operacji, krwawienia z przewodu pokarmowego, czy dróg moczowych), lub niedoborów w diecie składników odgrywających istotną rolę w tworzeniu krwinek (żelaza, kwasu foliowego, witaminy B12, czy miedzi). Do niedokrwistości może dojść po zatruciach ołowiem, w zakażeniach bakteryjnych i wirusowych, zespołach złego wchłaniania (w celiakii, stanach zapalnych żołądka i jelit oraz po częściowym wycięciu żołądka lub jelit), w chorobach nerek i wątroby, niedoczynności tarczycy i przysadki, nowotworach, chorobach reumatologicznych, białaczkach i innych chorobach szpiku kostnego, czy genetycznych wadach budowy krwinek czerwonych i syntezy hemoglobiny. Niedokrwistość zdarza się również w ciąży oraz w fazie intensywnego wzrostu u dzieci. Specjaliści wyróżniają ponad 400 różnych rodzajów anemii, stąd przed podjęciem leczenia konieczna jest konsultacja lekarska, diagnostyka i ustalenie przyczyny niedokrwistości. Leczenie anemii zależy od jej przyczyn, a terapia może polegać na zmianie diety, wprowadzeniu preparatów witaminowych lub hormonalnych, a w ciężkich przypadkach konieczne jest czasem nawet leczenie chirurgiczne.

Najczęstszy powód anemii ? za mało żelaza

Żelazo to jeden z podstawowych mikroelementów występujących w ciele człowieka i zapewniających jego prawidłowe funkcjonowanie. W organizmie dorosłego człowieka znajduje się od 3 do 5 gramów żelaza, z czego 3/4 obecne jest we krwi, w postaci hemoglobiny oraz w mięśniach w postaci mioglobiny. To właśnie dzięki żelazu krew jest czerwona i ma zdolność przenoszenia tlenu. Około 1% żelaza wchodzi w skład różnych enzymów, pozostała część jest magazynowana w wątrobie, śledzionie i szpiku, czekając na wykorzystanie. Żelazo pełni bardzo ważną funkcję nośnika tlenu z płuc do tkanek, jest więc po prostu niezbędne do wzrostu i rozwoju organizmu. Bierze udział w tworzeniu czerwonych krwinek, wchodzi w skład enzymów uaktywniających hormony, poprawia odporność, bierze udział w tworzeniu białych ciałek krwi. Prawidłowe stężenie żelaza w organizmie oscyluje między 70 a 150 mikrogramów/dl., a dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek to ok 10 ? 15 mg. Żelazo słabo wchłania się z przewodu pokarmowego, dlatego dieta większości ludzi nie pokrywa w całości zapotrzebowania na ten pierwiastek. Biodostępność żelaza zawartego w pokarmach wynosi około 10%, przy czym najlepiej wchłania się w środowisku kwaśnym, w postaci jonu dwuwartościowego (Fe 2+). Dodatkowa utrata żelaza związana z miesiączką wynosi średnio 0,5 mg na dobę, z ciążą 0,5?0,8 mg na dobę, a przy karmieniu piersią 0,4 mg na dobę. Dlatego niedokrwistość z niedoboru żelaza jest częściej dotyczy kobiet. Na niedobory żelaza mogą też cierpieć osoby, które źle przyswajają ten pierwiastek z przewodu pokarmowego lub mają zwiększone zapotrzebowanie (np. dzieci w okresie wzrostu, czy kobiety w ciąży).
Niedokrwistość z niedoboru żelaza leczy się odpowiednią dietą, bogatą w produkty zawierające ten pierwiastek oraz suplementacją preparatów z żelazem w postaci tabletek, a czasem, gdy problemem jest wchłanianie żelaza z przewodu pokarmowego, w postaci zastrzyków domięśniowych lub dożylnych. Dobrym źródłem żelaza są: mięso, ryby, gotowane żółtka jaj, zielone warzywa liściaste, ziemniaki, marchew, kalafior, ziarna zbóż, świeże owoce, szczególnie śliwki, brzoskwinie i morele oraz suszone owoce. Warto pamiętać, że żelazo zawarte w warzywach liściastych i ziarnach zbóż jest gorzej wykorzystywane przez organizm niż tzw. żelazo hemowe pochodzące z produktów zwierzęcych.

Niedokrwistość złośliwa związana z niedoborem witaminy B12

Niedobór witaminy B12 powoduje zaburzenie syntezy DNA i upośledzenie dojrzewania jąder komórkowych erytrocytów, co prowadzi do rozwoju niedokrwistości megaloblastycznej, która charakteryzuje się obecnością dużych krwinek we krwi obwodowej (tzw. megaloblasów). Niedobór witaminy B12 jest jedną z najczęstszych przyczyn anemii. Do prawidłowego przyswajania witaminy B12 w organizmie człowieka niezbędny jest specjalny nośnik, tzw. czynnik Castle?a, wytwarzany przez śluzówkę żołądka. Gdy jest go za mało, np. na skutek stanów zapalnych lub zaniku błony śluzowej żołądka, przyswajanie witaminy B12 przez organizm jest niewystarczające. Przyczyną niedoboru witaminy B 12 może być również niewłaściwa dieta (np. źle zbilansowana dieta wegańska), nadczynność tarczycy, zespoły złego wchłaniania, choroba nowotworowa, czy pasożyty przewodu pokarmowego (infekcja tasiemcem). Niedokrwistość złośliwa rozwija się powoli i daje mało specyficzne objawy. Na początku brakuje apetytu, pojawiają się przemijające zaparcia i biegunki, a także trudne do umiejscowienia bóle w jamie brzusznej. Często pojawiają się zmiany na języku (pieczenie i wygładzenie jego powierzchni) oraz postępujące chudnięcie. Częstym problemem są powikłania neurologiczne wynikające z niedoboru witaminy B12 polegające przede wszystkim na drętwieniu kończyn, pieczeniu skóry i osłabieniu mięśni nóg, zaburzeniach pamięci i koncentracji, drażliwości i niestabilności emocjonalnej. Rozpoznanie anemii złośliwej ?na oko? może być trudne, bo często pierwszymi objawami tej niedokrwistości są zaburzenia neurologiczne, ale po zdiagnozowaniu i nadzorowanej przez lekarza suplementacji witaminą B12 pacjenci szybko powracają do zdrowia. Warto jednak pamiętać, by profilaktycznie, w celu zapobiegania niedoborom witaminy B12, codzienna dieta była urozmaicona i bogata w produkty zawierające ten ważny składnik. Dzienne zapotrzebowanie na witaminę B12 wynosi 2 do 3 mikrogramów. Źródłem witaminy B12 są białka pochodzenia zwierzęcego: chude, czerwone mięso, ryby, drób, jaja oraz produkty mleczne.

Niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego

Niedobór kwasu foliowego prowadzi do zaburzenia syntezy hemoglobiny i dojrzewania krwinek czerwonych oraz może, podobnie jak niedobór witaminy B12, doprowadzić do rozwoju niedokrwistości megalobastycznej. Anemię związaną z niedoborem folianów stwierdza się u ok. 10% pacjentów powyżej 65 roku życia, choć może ona dotknąć osoby w każdym wieku. Przyczyną tego rodzaju anemii może być niewłaściwa, uboga w kwas foliowy dieta, zmniejszone wchłanianie z przewodu pokarmowego (podobnie, jak w niedoborze witaminy B12), marskość wątroby, stosowanie niektórych leków (fenytoina, metotreksat, trimetoprim), alkoholizm, a także ciąża, gdyż w tym okresie zapotrzebowanie na kwas foliowy wzrasta. Objawy choroby są typowe dla niedokrwistości: osłabienie, męczliwość, bladość skóry i błon śluzowych, szybkie bicie serca, kłopoty z koncentracją. Dodatkowo występują: zaburzenia uczucia smaku, pieczenie języka, gładki i lśniący język, biegunki, zaparcia, nieznaczne zażółcenie powłok. W wyniku niedokrwistości z niedoboru kwasu foliowego u obu płci może dochodzić do bezpłodności. Aby zapobiec tego typu anemii należy stosować dietę bogatą w kwas foliowy, czyli przede wszystkim jeść duże ilości świeżych warzyw i owoców oraz pełnoziarniste pieczywo. Często konieczna jest również doustna suplementacja kwasu foliowego przez 1 ? 4 miesiące. Dzienne zapotrzebowanie na kwas foliowy wynosi 0,4 miligrama.
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij